Μεγάλη Πέμπτη: Τι γιορτάζουμε

Μεγάλη Πέμπτη: Τη Μεγάλη Πέμπτη μνημονεύουμε τέσσερα γεγονότα: τον Ιερό Νιπτήρα, το Μυστικό Δείπνο, την αξιοθαύμαστη προσευχή στη Γεσθημανή και την προδοσία του Ιούδα. Στον εσπερινό της Μεγάλης Πέμπτης έχουμε τη Σταύρωση του Ιησού Χριστού. Στις εκκλησίες διαβάζονται τα 12 Ευαγγέλια, μέσω των οποίων περιγράφονται τα Άγια Πάθη. Μετά το πέμπτο Ευαγγέλιο βγαίνει ο Εσταυρωμένος

Εἰς τὴν ὑπερφυᾶ Προσευχὴν

Προσεύχῃ· καὶ φόβητρα, θρόμβοι αἱμάτων,

Χριστέ, προσώπου, παραιτούμενος δῆθεν

Θάνατον, ἐχθρὸν ἐν τούτοις φενακίζων.

Πολλές γυναίκες μένουν μέχρι το πρωί στις εκκλησίες “μοιρολογώντας” και ψάλλοντας ύμνους για τον Χριστό. Παραδοσιακά, την ίδια ημέρα οι νοικοκυρές βάφουν τα αβγά και ζυμώνουν κουλούρια και τσουρέκια. Στην Κρήτη, τη Μεγάλη Πέμπτη παρασκευάζονται και τα σπιτικά καλιτσούνια. Τη Μεγάλη Πέμπτη οι περισσότεροι πιστοί της Κρήτης λαμβάνουν τη Θεία Κοινωνία, όπως την είχαν λάβει και οι μαθητές του Ιησού κατά το Μυστικό Δείπνο.

Τη Μεγάλη Πέμπτη το Θείο Δράμα οδεύει προς την ολοκλήρωσή του. Ο Χριστός γνωρίζει ότι έφτασε το τέλος της επί Γης παρουσίας Του. Η προδοσία του αγνώμονα μαθητή, η σύλληψη, οι εξευτελισμοί, η καταδίκη και ο σταυρικός θάνατος είναι θέμα ωρών…

Στο τραπέζι του Μυστικού Δείπνου, ενώ οι μαθητές φιλονικούν μεταξύ τους για τις πρωτοκαθεδρίες, ο Ιησούς προβαίνει σε μια ασυνήθιστη πράξη: Γονατίζει και αρχίζει να πλένει τα πόδια τους. Οι μαθητές τον παρακολουθούν με αμηχανία. Η αμηχανία τους γίνεται ακόμα μεγαλύτερη, αργότερα, όταν τους αποκαλύπτει πως ένας απ’ όλους θα τον προδώσει…

Το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας

Ακολουθεί η σύσταση του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Ο Χριστός κόβει ένα άρτο σε κομμάτια και τα προσφέρει στους μαθητές: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου». Υψώνοντας ένα κύπελλο, τους δίνει και κρασί: «Πίετε εξ αυτού πάντες, τούτο γαρ εστί το αίμα μου». Ακολουθεί η αξιοθαύμαστη προσευχή στη Γεσθημανή και η εκούσια πορεία του Κυρίου προς το Πάθος. Βλέπουμε ότι ο Χριστός διαλέγει ως τελευταίο καταφύγιο απομόνωσης και στοχασμού έναν κήπο. Είναι φανερός ο συσχετισμός με τη φύση. Από τον Κήπο της Εδέμ στον Κήπο της Γεσθημανής.

Η σύλληψη του Ιησού στον κήπο της Γεθσημανής γίνεται αμέσως μετά το φιλί του Ιούδα, το οποίο χαρακτηρίζεται έως και σήμερα πράξη προδοσίας. Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης είναι το πιο αμφιλεγόμενο πρόσωπο της Καινής Διαθήκης. Ο άνθρωπος που πρόδωσε τον Ιησού Χριστό για 30 αργύρια και ύστερα, κυνηγημένος από τύψεις, αυτοκτόνησε.

Κατά τη σύλληψη του Ιησού και ενώ οι στρατιώτες του δένουν τα χέρια, αναφέρεται η μνημειώδης φράση «μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν θα λάβεις». Τη φράση αυτή τη λέει ο Ιησούς στον Πέτρο, όταν εκείνος βγάζει ένα μαχαίρι και κόβει το αφτί ενός δούλου που συνόδευε τους στρατιώτες.
Στην εκκλησία το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης τελείται η “ακολουθία των Αγίων και Αχράντων Παθών”, μέσω της οποίας οι πιστοί θυμούνται τα Πάθη του Σωτήρα Ιησού. Διαβάζονται τα Δώδεκα Εωθινά Ευαγγέλια, δηλαδή αποσπάσματα από τα τέσσερα ευαγγέλια με θέμα το Άγιο Πάθος του Χριστού.

ΣΗΜΕΡΟΝ ΚΡΕΜΑΤΑΙ ΕΠΙ ΞΥΛΟΥ

Μεγάλη Πέμπτη: Τα φώτα μέσα στην Εκκλησία σβήνουν, οι πιστοί με κατεβασμένο κεφάλι κρατούν το κερί τους αναμμένο και οι ιερείς, με τους διακόνους και τα παπαδάκια, βγαίνουν από το Ιερό με τον Εσταυρωμένο και τον Σταυρό. Η πομπή της Σταύρωσης (η πορεία του Χριστού προς τον Γολγοθά) κατευθύνεται προς το μέσο του ναού και ο σταυρός τοποθετείται στο κέντρο.

«Τακ, τακ» ακούγεται το σφυρί στο ξύλο και το σώμα του Χριστού τοποθετείται πάνω σε αυτό. Τρεις φορές ακούγεται ο ήχος, όπως τα τρία καρφιά που κάρφωσαν στα χέρια και τα πόδια του Χριστού. Η σταύρωση έχει ολοκληρωθεί. Το Θείο Πάθος φτάνει σιγά – σιγά στην κορύφωσή του…

Μέσα σε αυτή την πένθιμη ατμόσφαιρα, μέσα σε αυτό το έντονα συναισθηματικά φορτισμένο κλίμα, οι πιστοί δακρύζουν και κλαίνε για το δράμα του Θεανθρώπου. Όμως, δε θα έπρεπε να ρίχνουν δάκρυα θλίψης και πόνου προς τον Υιό του Θεού. Τα δάκρυα θα πρέπει να είναι για τον ίδιο τον άνθρωπο. Για την αλαζονεία του και την αγνωμοσύνη του απέναντι στον Θεό. Για την απιστία του και την αμφισβήτησή του απέναντι στον Χριστό.

Δάκρυα θλίψης για τον εαυτό μας πρέπει να μας κατακλύζουν, αν αναλογιστούμε και συνειδητοποιήσουμε ότι αρνηθήκαμε το σπουδαιότερο δώρο το οποίο μας πρόσφερε ο Θεός. Τον Υιό Του. Ο ίδιος ο Θεός καταδέχτηκε να γίνει σαν εμάς, όταν εμείς αρνούμαστε να γίνουμε ένα με το συνάνθρωπό μας που πεινάει, που υποφέρει, που είναι διαφορετικός.

Δάκρυα θλίψης για τον εαυτό μας πρέπει να μας κατακλύζουν, αν αναλογιστούμε και συνειδητοποιήσουμε ότι 2021 χρόνια μετά σταυρώνουμε ξανά και ξανά τον Χριστό με τις πράξεις μας, την υπεροψία μας, τη λανθασμένη ερμηνεία των Λόγων Του.

Το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης ας είναι η αφορμή για την εσωτερική μας αναζήτηση. Η Σταύρωση του Χριστού ας είναι η αφορμή να δούμε το Φως της Αλήθειας και της Ζωής. Το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης ας ανοίξουμε τις καρδιές μας και τις ψυχές μας και ας δεχτούμε το δώρο του Θεού.

Ας ανοίξουμε τις καρδιές μας και τις ψυχές μας και ας βάλουμε μέσα όλους τους ανθρώπους του κόσμου και ας προσφέρουμε ουσιαστική και αληθινή αγάπη. Το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης ας γίνει η αφορμή να συνειδητοποιήσουμε την προσφορά του Θεού, την ουσία της θυσίας του Χριστού και ας προσπαθήσουμε να αλλάξουμε εσωτερικά. Μόνο αν καταλάβουμε τη σπουδαία θυσία του Χριστού, το τεράστιο δώρο του Θεού, θα καταφέρουμε να αλλάξουμε τον κόσμο και η προσφορά του Θεού δε θα έχει γίνει εις μάτην.

«Σήμερον κρεμάται επί ξύλου,
ο εν ύδασι την γην κρεμάσας.
Στέφανον εξ ακανθών περιτίθεται,
ο των αγγέλων βασιλεύς.
Ψευδή πορφύραν περιβάλλεται
ο περιβάλλων τον ουρανόν
εν νεφέλαις.
Ράπισμα κατεδέξατο,
ο εν Ιορδάνη ελευθερώσας τον Αδάμ.
Ήλοις προσηλώθη,
ο Νυμφίος της Εκκλησίας.
Λόγχη εκεντήθη, ο Υιός της Παρθένου.
Προσκυνούμεν σου τα Πάθη, Χριστέ.
Δείξον ημίν και την ένδοξόν
σου Ανάστασιν.»

Έθιμο Μεγάλης Πέμπτης

Ένα από τα πιο διαδεδομένα έθιμα είναι το βάψιμο των αβγών που πραγματοποιείται τη Μεγάλη Πέμπτη. Σύμφωνα με την παράδοση τα αβγά βάφονται σε κόκκινο χρώμα ενώ τα τελευταία χρόνια η τάση είναι αυτά να βάφονται και σε διάφορα αλλά και επίσης να στολίζονται με ποικίλα σχέδια και τεχνοτροπίες.

Γιατί όμως βάφουμε κόκκινα τα αβγά τη Μεγάλη Πέμπτη; Η απάντηση «κρύβεται» σε διάφορες εκδοχές, οι ερμηνείες που δίνονται είναι πολλές και διαφορετικές, όπως και οι συμβολισμοί.

Τα αβγά όπως επισημαίνει το ekklisiaonline.gr βάφονται τη Μεγάλη Πέμπτη η οποία είναι η ημέρα του Μυστικού Δείπνου, όπου ο Χριστός πρόσφερε άρτο και κρασί ως συμβολισμό για το σώμα Του και το αίμα Του, έτοιμος να θυσιαστεί για να ελευθερώσει τον κόσμο από τα δεσμά της αμαρτίας.

Η χριστιανική παράδοση θέλει τα αβγά, σύμβολο της γονιμότητας και της έναρξης ενός νέου κύκλου ζωής, να βάφονται κόκκινα, γιατί συμβολίζουν το Αίμα του Χριστού.

Σύμφωνα με μία εκδοχή η Παναγία πήρε ένα καλάθι αβγά και τα πρόσφερε στους φρουρούς Του Υιού της, ικετεύοντάς τους να μην τον βασανίσουν. Όταν τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αβγά, τότε αυτά βάφτηκαν κόκκινα.

Λένε ακόμα πως το αβγό συμβολίζει τον τάφο του Χριστού που ήταν ερμητικά κλειστός, όπως το περίβλημα του αβγού, αλλά έκρυβε μέσα του τη «Ζωή», αφού από αυτόν βγήκε ο Χριστός και αναστήθηκε.

Μία άλλη προσέγγιση συνδέει το κόκκινο χρώμα με τη Μαρία Μαγδαληνή. Όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ενημερώθηκε για την Ανάσταση του Χριστού, θεώρησε τόσο απίθανο το γεγονός, «όσο και το να βαφτούν τα αβγά κόκκινα». Η Μαρία Μαγδαληνή τότε, χρωμάτισε μερικά αβγά κόκκινα και του τα πήγε για να του επιβεβαιώσει το γεγονός.

Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, η Μαρία η Μαγδαληνή πήγε στον Τιβέριο Καίσαρα και του ανακοίνωσε ότι αναστήθηκε ο Χριστός. Εκείνη την ώρα κάποιος κρατούσε δίπλα από τον Αυτοκράτορα ένα καλάθι αβγά. Ο Τιβέριος Καίσαρας, είπε στην Μαρία Μαγδαληνή ότι, εάν αυτό που λέει, είναι αλήθεια, τότε τα αβγά, από άσπρα που είναι, να γίνουν κόκκινα. Όπερ και εγένετο.

Ο Μεγάλος Κωνσταντίνος και η μητέρα του Αγία Ελένη, στην επίσημη τελετή που γινόταν το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, προσέφεραν κόκκινα αβγά. Οι εκλεκτοί καλεσμένοι τσούγκριζαν τα αβγά με τον αυτοκράτορα και τη βασιλομήτορα και στη συνέχεια γευμάτιζαν.

Πηγές: ekklisiaonline.gr (Link 1, Link 2, Link 3)